خبرهای ویژه

پنج شنبه 01 فروردین 1398
» یادداشت و گفتگو » گام‌‌های موثر در تبدیل شدن به یک کارآفرین موفق

تاریخ انتشار : 1397/11/13 - 16:30

 کد خبر: 15892
 186 بازدید

بررسی نقش کارآفرینی در اقتصاد دانش بنیان

گام‌‌های موثر در تبدیل شدن به یک کارآفرین موفق

در وضعیت کنونی اقتصاد و کسب و کار کشور که به دلیل اعمال تحریم‌های شدید علیه ایران، از یک سو منجر به ایجاد فضای ریسکی شدید و عدم اطمینان بالا در میان آحاد مردم گردیده و از سوی دیگر، هزینه اشتغال و تولید را بطور سرسام‌آوری افزایش داده است؛ توسعه فرهنگ کارآفرینی با بهره‌گیری از […]

در وضعیت کنونی اقتصاد و کسب و کار کشور که به دلیل اعمال تحریم‌های شدید علیه ایران، از یک سو منجر به ایجاد فضای ریسکی شدید و عدم اطمینان بالا در میان آحاد مردم گردیده و از سوی دیگر، هزینه اشتغال و تولید را بطور سرسام‌آوری افزایش داده است؛ توسعه فرهنگ کارآفرینی با بهره‌گیری از شیوه‌های خلاقانه در جذب و نگهداشت مشتری و همچنین نوآوری در محصولات یا خدمات و نحوه ارائه و بازاریابی آنها می‌تواند راهگشا باشد.

عصر جدید که به عصر «فناوری اطلاعات و ارتباطات» معروف است؛ عرصه رقابت بر سر منابع و سرمایه‌هاست، کشورهای بزرگ صنعتی که فاتحان این عرصه‌اند بهره‌وری از منابع و سرمایه‌ها را سرلوحه کار خود قرار داده و در پرتو وجود افراد تحصیل کرده و متخصص، چرخ های رشد و توسعه را به حرکت در آورده و به ابداعات و نوآوری‌هایی دست یافته‌اند. دسترسی به این نوآوری‌ها که اقتصاد کشورهای توسعه یافته را از نو زنده کرده و به اقتصاد دانش‌بنیان ارتقاء داده است، منوط به کارآفرینی می‌باشد.

كارآفريني (Entrepreneurship) مفهومي است كه در آن كارآفرين (فرد یا شرکت) با داشتن ايده‌اي نو و یا خلاقانه از طریق شناسايي نیازهای پاسخ داده نشده در محیط / جامعه پیرامون خود، فرصت‌هاي جديدی برای کسب درآمد و سود کشف یا خلق نموده و با بسيج منابع در دسترس خود و گاهاً با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، به ايجاد كسب و کار جدید یا توسعه کسب و کار فعلی خود مبادرت مي‌ورزد. به بیان ساده‌تر؛ کارآفرینی، دانش و فناوری‌های جدید را به خدمات و محصولات جدید تبدیل می‌کند.

در این میان؛ دولت و مراکز دانشگاهی ملزم‌اند تا برای ترقی و ترویج آموزش کارآفرینی بیندیشند، چراکه نسل جوان نیاز دارد تا بداند چگونه در برابر محیط‌های ناامن و پیچیده و قوانین و مقررات متغیر در بازار کار بطور انعطاف‌پذیر مقابله نموده و به موفقیت دست پیدا کند.

گام‌های فرایند کارآفرینی (برای راه اندازی یک کسب و کار)

برخلاف تصور عامه مردم، برای کارآفرین شدن و راه اندازی یک کسب و کار موفق، تنها داشتن پول و سرمایه کافی نبوده و باید موارد و نکات مهمتر دیگری مدنظر قرار گیرد:

  • گام اول) تکوین ایده تجاری خلاقانه جهت شناسایی یا ایجاد نیاز در بازار (خلق/کشف فرصت کارآفرینانه):
  • مرحله 1: فهرستي از علاقمندي‌ها، توانايي‌ها، دانش و تجربه كسب‌شده خود و شراکای کاریتان (درصورت تمایل به راه اندازی کار گروهی) تهيه کرده و ببينيد در چه زمينه‌هايي بيشترين توانايي (همراه با علاقمندي) در شما وجود دارد.
  • مرحله 2: در زمينه‌هاي شناسايي‌شده، اقدام به تحقيق ميداني، كتابخانه‌اي و يا اينترنتي كنيد تا ببينيد مشتريان و رقباي مدنظر در كسب و كار احتمالي شما، چه كساني هستند.
  • مرحله 3: بررسی نمایید مشتريان احتمالي بازار هدف شما، چه نيازهاي برآورده نشده‌اي دارند.
  • مرحله 4: رقباي شما از چه نقاط قوت و ضعفي برخوردارند.
  • مرحله 5: باتوجه به نياز رفع نشده مشتريان و نقاط قوت و ضعف رقبای خود، ايده (راهكاري) را جهت کسب درآمد شناسایی کنید.
  • گام دوم) انجام تحقیقات بازار Market Research (شناسایی بازار هدف، رقبا و مشتریان):
  • بازار هدف خود را مشخص کنید تا بتوانید با تمرکز بر یک بخش مشخص، آسان‌تر و موثرتر به فروش و تبلیغ بپردازید.
  • شناسایی رقبا و کانال‌های توزیع و تبلیغ آنها بسیار مهم است.
  • برای تشخیص سودآوری و اطمینان از فروش کالا/خدمت قیمت مدنظر خود را با قیمت تعیین شده توسط رقبا بسنجید. اگر سود قابل قبولی ندارید؛ یا نقشه را عوض کنید و یا هزینه‌ها را بازنگری کنید.
  • تحقیقات اولیه: شامل شناسایی نیاز مشتری، نحوه تامین نیاز مشتری، شناسایی رقبای موجود و آمیخته بازاریابی آنها و ایجاد مزیت رقابتی در کالای طراحی شده است. ‎این اطلاعات از مصاحبه و تحقیقات میدانی در مورد مشتریان و رقبا حاصل می شود.
  • تحقیقات ثانویه: شامل اطلاعات آماری و جمعیت شناسی منطقه هدف است. ‎از طریق این تحقیقات، بزرگی و حجم بازار هدف مشخص می‌شود که با استفاده از آمارهای مختلف به دست می‌آیند.
  • گام سوم) تدوین بوم لین استارت‌آپ/بوم ناب کسب و کار (Lean Startup Canvas “LSC”)
  • گام چهارم) تدوین بوم مدل کسب و کار (“Business Model Canvas “BMC)
  • گام پنجم) تدوین طرح کسب و کار یا طرح توجیهی و یا همان طرح تجاری (Business Plan “BP”)

منابع تأمین سرمایه برای کارآفرینی

  • منابع مالی شخصی: پس‌اندازها، کارت‌های اعتباری، فروش دارایی‌ها و …
  • منابع مالی دوستان و خانواده: دریافت کمک‌های مالی اطرافیان از طریق جلب اعتماد آنها
  • بانک‌ها، موسسات مالی و اعتباری، شرکت‌های لیزینگ، بورس: دریافت انواع وام و تسهیلات
  • فرشتگان کسب و کار (Business Angels): اين اصطلاح براي توصيف سرمايه‌گذاراني به‌کار مي‌رود که سرمايه اوليه شرکتهاي پرريسک که در مرحله آغازين قرار دارند را فراهم مي‌سازند. فرشتگان کسب‌وکار، افراد ثروتمندي هستند که سرمايه‌گذاري مستقيمي را در شرکت‌هايي که در ابتداي راه هستند و هنوز قيمتي براي آنها تعيين نشده است، انجام مي‌دهند. اين در حالي است که هيچ‌گونه ارتباط خويشاوندي نيز با کارآفرين ندارند. در اغلب موارد فرشتگان کسب و کار در جستجوي فعاليت‌هايي هستند که درباره آن تاحدودي چيزهايي را بدانند و بيشتر انتظار دارند تا دانش، تجربه و انرژي‌شان را همانند پول‌شان، در يک شرکت سرمايه‌گذاري کنند.
  • سرمايه‌گذاران ریسک‌پذير (Venture Capitals): سرمايه‌گذاران ریسک‌پذير، شرکتهاي خصوصي و سودطلبي هستند كه سرمايه خود را در فعاليتهاي پُرريسک يا نوپا سرمايه‌گذاري مي‌كنند. سرمايه‌گذاري مخاطره‌پذير مي‌تواند سرمايه‌گذاري در شرکتهايي تعريف شود كه هنوز قيمتي براي آنها تعيين نشده است و داراي پتانسيل رشد چشمگيري هستند. سرمايه‌گذاري مخاطره‌پذير نوعي سرمايه‌گذاري بلند‌مدت با ريسك ارزش‌گذاري نشده در سهام شرکتهاي جديد معرفي شده است که بيش از يك سوم از سرمايه‌گذاري‌هاي مخاطره‌پذير منتج به شكست و زيان مي‌شود. سرمايه‌گذاران مخاطره‌پذير غالباً در شرکت‌هايي سرمايه‌گذاري مي‌كنند كه هنوز هيچ‌گونه درآمدي را ايجاد نكرده‌‌اند و محصولي را در جريان توليد ندارند و از يك تيم كامل مديريتي و با تجربه نيز بهره‌مند نيستند.
  • منابع مالی کارکنان: استفاده از سرمایه‌های کارکنان خود در قالب بدهی و یا سهام جهت سرمایه‌گذاری.
  • شرکا یا اتحادهای استراتژیک: این اتحادها می‌تواند شامل اتحاد در حوزه حق امتیازهای پیشرفته، تحقیق و توسعه، تولید، توزیع، سهم بازار و ضمانت دیون باشد.

نمودار سرمايه گذاري در فرايند كارآفريني

چرا یک کسب و کار با خطر شکست مواجه می‌شود؟

موفقیت در کسب و کار هیچگاه بصورت خودبخودی و یا براساس شانس نیست و این موفقیت اصولا به سازمان‌دهی و بصیرت فرد راه انداز کسب و کار بستگی دارد و تضمینی برای آن وجود ندارد. بیش از ده میلیون نفر هر ساله کسب و کاری را آغاز می‌کنند و در نتیجه بیش از سه میلیون کسب و کار کوچک هر ساله ایجاد می‌شود.

بنابر گزارش اداره کسب و کارهای کوچک در آمریکا (SBA)؛ بیش از ۵۰% کسب و کارهای کوچک در سالهای اول با شکست مواجه شده و ۹۰% آنها در ۵ سال اول از بین می‌روند.

Michael Ames در کتاب خود با عنوان “کنترل کسب و کار کوچک” دلایل زیر را برای شکست این نوع کسب و کارها بیان کرده است:

  • عدم وجود تجربه
  • نداشتن سرمایه کافی
  • نداشتن جایگاه مناسب
  • عدم وجود کنترل قوی
  • سرمایه‌گذاری بیش از اندازه در دارائی‌های ثابت
  • قراردادهای اعتباری ضعیف
  • استفاده شخصی از سرمایه‌های تجاری
  • رشد بیش از انتظار

Gustav Berle نیز دو دلیل دیگر در کتاب خود با نام «کسب و کار را خود برعهده بگیرید» به این دلایل اضافه می‌کند:

  • رقابت شدید
  • فروش پائین

عوامل دیگر بروز شکست در کسب و کار:

  • ناچیز پنداشتن مشکلات شروع یک کسب و کار
  • اعتماد به نفس بیش از حد

در وضعیت کنونی اقتصاد و کسب و کار کشور که به دلیل اعمال تحریم‌های شدید علیه ایران، از یک سو منجر به ایجاد فضای ریسکی شدید و عدم اطمینان بالا در میان آحاد مردم گردیده و از سوی دیگر، هزینه اشتغال و تولید را بطور سرسام‌آوری افزایش داده است؛ توسعه فرهنگ کارآفرینی با بهره‌گیری از شیوه‌های خلاقانه در جذب و نگهداشت مشتری و همچنین نوآوری در محصولات یا خدمات و نحوه ارائه و بازاریابی آنها می‌تواند راهگشا باشد.

عصر جدید که به عصر «فناوری اطلاعات و ارتباطات» معروف است؛ عرصه رقابت بر سر منابع و سرمایه‌هاست، کشورهای بزرگ صنعتی که فاتحان این عرصه‌اند بهره‌وری از منابع و سرمایه‌ها را سرلوحه کار خود قرار داده و در پرتو وجود افراد تحصیل کرده و متخصص، چرخ های رشد و توسعه را به حرکت در آورده و به ابداعات و نوآوری‌هایی دست یافته‌اند. دسترسی به این نوآوری‌ها که اقتصاد کشورهای توسعه یافته را از نو زنده کرده و به اقتصاد دانش‌بنیان ارتقاء داده است، منوط به کارآفرینی می‌باشد.

كارآفريني (Entrepreneurship) مفهومي است كه در آن كارآفرين (فرد یا شرکت) با داشتن ايده‌اي نو و یا خلاقانه از طریق شناسايي نیازهای پاسخ داده نشده در محیط / جامعه پیرامون خود، فرصت‌هاي جديدی برای کسب درآمد و سود کشف یا خلق نموده و با بسيج منابع در دسترس خود و گاهاً با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، به ايجاد كسب و کار جدید یا توسعه کسب و کار فعلی خود مبادرت مي‌ورزد. به بیان ساده‌تر؛ کارآفرینی، دانش و فناوری‌های جدید را به خدمات و محصولات جدید تبدیل می‌کند.

در این میان؛ دولت و مراکز دانشگاهی ملزم‌اند تا برای ترقی و ترویج آموزش کارآفرینی بیندیشند، چراکه نسل جوان نیاز دارد تا بداند چگونه در برابر محیط‌های ناامن و پیچیده و قوانین و مقررات متغیر در بازار کار بطور انعطاف‌پذیر مقابله نموده و به موفقیت دست پیدا کند.

گام‌های فرایند کارآفرینی (برای راه اندازی یک کسب و کار)

برخلاف تصور عامه مردم، برای کارآفرین شدن و راه اندازی یک کسب و کار موفق، تنها داشتن پول و سرمایه کافی نبوده و باید موارد و نکات مهمتر دیگری مدنظر قرار گیرد:

  • گام اول) تکوین ایده تجاری خلاقانه جهت شناسایی یا ایجاد نیاز در بازار (خلق/کشف فرصت کارآفرینانه):
  • مرحله 1: فهرستي از علاقمندي‌ها، توانايي‌ها، دانش و تجربه كسب‌شده خود و شراکای کاریتان (درصورت تمایل به راه اندازی کار گروهی) تهيه کرده و ببينيد در چه زمينه‌هايي بيشترين توانايي (همراه با علاقمندي) در شما وجود دارد.
  • مرحله 2: در زمينه‌هاي شناسايي‌شده، اقدام به تحقيق ميداني، كتابخانه‌اي و يا اينترنتي كنيد تا ببينيد مشتريان و رقباي مدنظر در كسب و كار احتمالي شما، چه كساني هستند.
  • مرحله 3: بررسی نمایید مشتريان احتمالي بازار هدف شما، چه نيازهاي برآورده نشده‌اي دارند.
  • مرحله 4: رقباي شما از چه نقاط قوت و ضعفي برخوردارند.
  • مرحله 5: باتوجه به نياز رفع نشده مشتريان و نقاط قوت و ضعف رقبای خود، ايده (راهكاري) را جهت کسب درآمد شناسایی کنید.
  • گام دوم) انجام تحقیقات بازار Market Research (شناسایی بازار هدف، رقبا و مشتریان):
  • بازار هدف خود را مشخص کنید تا بتوانید با تمرکز بر یک بخش مشخص، آسان‌تر و موثرتر به فروش و تبلیغ بپردازید.
  • شناسایی رقبا و کانال‌های توزیع و تبلیغ آنها بسیار مهم است.
  • برای تشخیص سودآوری و اطمینان از فروش کالا/خدمت قیمت مدنظر خود را با قیمت تعیین شده توسط رقبا بسنجید. اگر سود قابل قبولی ندارید؛ یا نقشه را عوض کنید و یا هزینه‌ها را بازنگری کنید.
  • تحقیقات اولیه: شامل شناسایی نیاز مشتری، نحوه تامین نیاز مشتری، شناسایی رقبای موجود و آمیخته بازاریابی آنها و ایجاد مزیت رقابتی در کالای طراحی شده است. ‎این اطلاعات از مصاحبه و تحقیقات میدانی در مورد مشتریان و رقبا حاصل می شود.
  • تحقیقات ثانویه: شامل اطلاعات آماری و جمعیت شناسی منطقه هدف است. ‎از طریق این تحقیقات، بزرگی و حجم بازار هدف مشخص می‌شود که با استفاده از آمارهای مختلف به دست می‌آیند.
  • گام سوم) تدوین بوم لین استارت‌آپ/بوم ناب کسب و کار (Lean Startup Canvas “LSC”)
  • گام چهارم) تدوین بوم مدل کسب و کار (“Business Model Canvas “BMC)
  • گام پنجم) تدوین طرح کسب و کار یا طرح توجیهی و یا همان طرح تجاری (Business Plan “BP”)

منابع تأمین سرمایه برای کارآفرینی

  • منابع مالی شخصی: پس‌اندازها، کارت‌های اعتباری، فروش دارایی‌ها و …
  • منابع مالی دوستان و خانواده: دریافت کمک‌های مالی اطرافیان از طریق جلب اعتماد آنها
  • بانک‌ها، موسسات مالی و اعتباری، شرکت‌های لیزینگ، بورس: دریافت انواع وام و تسهیلات
  • فرشتگان کسب و کار (Business Angels): اين اصطلاح براي توصيف سرمايه‌گذاراني به‌کار مي‌رود که سرمايه اوليه شرکتهاي پرريسک که در مرحله آغازين قرار دارند را فراهم مي‌سازند. فرشتگان کسب‌وکار، افراد ثروتمندي هستند که سرمايه‌گذاري مستقيمي را در شرکت‌هايي که در ابتداي راه هستند و هنوز قيمتي براي آنها تعيين نشده است، انجام مي‌دهند. اين در حالي است که هيچ‌گونه ارتباط خويشاوندي نيز با کارآفرين ندارند. در اغلب موارد فرشتگان کسب و کار در جستجوي فعاليت‌هايي هستند که درباره آن تاحدودي چيزهايي را بدانند و بيشتر انتظار دارند تا دانش، تجربه و انرژي‌شان را همانند پول‌شان، در يک شرکت سرمايه‌گذاري کنند.
  • سرمايه‌گذاران ریسک‌پذير (Venture Capitals): سرمايه‌گذاران ریسک‌پذير، شرکتهاي خصوصي و سودطلبي هستند كه سرمايه خود را در فعاليتهاي پُرريسک يا نوپا سرمايه‌گذاري مي‌كنند. سرمايه‌گذاري مخاطره‌پذير مي‌تواند سرمايه‌گذاري در شرکتهايي تعريف شود كه هنوز قيمتي براي آنها تعيين نشده است و داراي پتانسيل رشد چشمگيري هستند. سرمايه‌گذاري مخاطره‌پذير نوعي سرمايه‌گذاري بلند‌مدت با ريسك ارزش‌گذاري نشده در سهام شرکتهاي جديد معرفي شده است که بيش از يك سوم از سرمايه‌گذاري‌هاي مخاطره‌پذير منتج به شكست و زيان مي‌شود. سرمايه‌گذاران مخاطره‌پذير غالباً در شرکت‌هايي سرمايه‌گذاري مي‌كنند كه هنوز هيچ‌گونه درآمدي را ايجاد نكرده‌‌اند و محصولي را در جريان توليد ندارند و از يك تيم كامل مديريتي و با تجربه نيز بهره‌مند نيستند.
  • منابع مالی کارکنان: استفاده از سرمایه‌های کارکنان خود در قالب بدهی و یا سهام جهت سرمایه‌گذاری.
  • شرکا یا اتحادهای استراتژیک: این اتحادها می‌تواند شامل اتحاد در حوزه حق امتیازهای پیشرفته، تحقیق و توسعه، تولید، توزیع، سهم بازار و ضمانت دیون باشد.

نمودار سرمايه گذاري در فرايند كارآفريني

چرا یک کسب و کار با خطر شکست مواجه می‌شود؟

موفقیت در کسب و کار هیچگاه بصورت خودبخودی و یا براساس شانس نیست و این موفقیت اصولا به سازمان‌دهی و بصیرت فرد راه انداز کسب و کار بستگی دارد و تضمینی برای آن وجود ندارد. بیش از ده میلیون نفر هر ساله کسب و کاری را آغاز می‌کنند و در نتیجه بیش از سه میلیون کسب و کار کوچک هر ساله ایجاد می‌شود.

بنابر گزارش اداره کسب و کارهای کوچک در آمریکا (SBA)؛ بیش از ۵۰% کسب و کارهای کوچک در سالهای اول با شکست مواجه شده و ۹۰% آنها در ۵ سال اول از بین می‌روند.

Michael Ames در کتاب خود با عنوان “کنترل کسب و کار کوچک” دلایل زیر را برای شکست این نوع کسب و کارها بیان کرده است:

  • عدم وجود تجربه
  • نداشتن سرمایه کافی
  • نداشتن جایگاه مناسب
  • عدم وجود کنترل قوی
  • سرمایه‌گذاری بیش از اندازه در دارائی‌های ثابت
  • قراردادهای اعتباری ضعیف
  • استفاده شخصی از سرمایه‌های تجاری
  • رشد بیش از انتظار

Gustav Berle نیز دو دلیل دیگر در کتاب خود با نام «کسب و کار را خود برعهده بگیرید» به این دلایل اضافه می‌کند:

  • رقابت شدید
  • فروش پائین

عوامل دیگر بروز شکست در کسب و کار:

  • ناچیز پنداشتن مشکلات شروع یک کسب و کار
  • اعتماد به نفس بیش از حد

مولف:

دکتر علی قوامی

دکترای تخصصی کارآفرینی فناوری

محقق، مدرس و مشاور کارآفرینی و توسعه کسب و کار


برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.


دسته بندی : یادداشت و گفتگو
ارسال دیدگاه